Actividade 20: As placas litosféricas (primeira parte)

 1. Que é a Litosfera?.

A litosfera é a capa rochosa que rodea o globo terráqueo. É a superficie que forma a codia exterior do planeta Terra.

2. A litosfera non é unha capa contínua senón que esta rota ou fracturada. Cal pode ser a causa da súa rotura?

Unha fractura tectónica, tamén chamada litoclasa, é unha greta ou descontinuidade na litosfera producida polas forzas tectónicas. Fórmanse cando se supera a resistencia mecánica do terreo á deformación e este rompe.

3. Que é unha placa litosférica?. Indica o nome das principais placas.

A litosfera está fragmentada nunha serie de placas litosféricas ríxidas e estables que se sitúan nunha zona de baixa velocidade das ondas sísmicas, de comportamento plástico, o que favorece o seu desprazamento provocado polas correntes de convección.

As placas litosféricas son sólidas e ríxidas, e están dispostas sobre a astenosfera sobre a que flotarían e estarían en continuo movemento, movéndose a velocidades inferiores a 10 cm ao ano, con zonas onde se xeran e outras onde se destrúen.

Segundo o tipo de codia que a compoñen, distínguense varios tipos de placas litosféricas:

Placas oceánicas, formadas só pola codia oceánica, como a placa de Nazca ou a placa do Pacífico.

Placas continentais, formadas exclusivamente por codia continental, como a placa árabe.

Placas mixtas, formadas por codia continental e codia oceánica, como a placa euroasiática, a placa sudamericana e a maioría das placas.

Hai seis placas grandes e seis máis pequenos. As principais placas tectónicas son:

Placa do Pacífico: ocupa a maior parte do océano Pacífico e está formada principalmente por litosfera oceánica. Inclúe outras placas menores: Nazca, Cocos, Juan de Fuca e Filipinas.

Placa Americana: formada pola litosfera continental (América do Norte e do Sur) e oceánica (metade occidental do Atlántico).Inclúe a placa do Caribe.

Placa africana: formada por litosfera continental rodeada case completamente (agás no Mediterráneo) por litosfera oceánica.

Placa euroasiática: formada por litosfera continental, cun fragmento de litosfera oceánica ao Leste (Atlántico Noreste) e ao Norte (Océano Glacial Ártico). Entre as placas euroasiática e africana está a placa árabe.

Placa Australiana: formada por litosfera oceánica (Océano Índico e parte do Pacífico) e litosfera continental (India e Australia).

Placa Antártica: formada por litosfera continental (Antártica) rodeada de litosfera oceánica.

4. Nun modelo simplificado da realidade podemos dicir que a relación que hai entre os bordes de dúas placas que se moven pode ser de tres tipos. Como se chaman e cal é o movemento das placas en cada caso?

Os movementos relativos entre as placas ocorren nos límites das placas. Estes bordos poden ser de tres tipos:

Bordes diverxentes ou construtivos. Sepáranse as placas e xérase litosfera oceánica. Atópanse nas dorsais oceánicas, polas que sae o material fundido do interior da Terra formando codia oceánica.

Bordes converxentes ou destrutivos. Prodúcese unha colisión entre as dúas placas. A litosfera oceánica destrúese nas zonas de subdución, onde a placa máis densa é empurrada baixo a máis lixeira e segue a corrente convectiva descendente. Debido á tensión que se acumula nestas zonas, os terremotos son frecuentes. Fórmanse volcáns, arcos insulares e tamén se xeran cadeas montañosas.

Bordes pasivos. Prodúcense movementos laterais entre as placas, sen separación nin colisión entre elas. Coincide con fallas de transformación. Adoitan producirse terremotos nestas zonas, como a falla de San Andreas preto de San Francisco.